بیماری فیستول واژن

بیماری فیستول واژن چیست؟ نکات مهم و هر آن‌چیزی که باید شما بدانید؛ فیستول واژن یک روزنه غیرعادی است که بین واژن و اندام دیگری مانند مثانه، کولون یا رکتوم فرد ایجاد می شود. پزشک ممکن است فیستول واژن را به عنوان سوراخی در واژن توصیف کند که به ادرار، گاز یا مدفوع اجازه عبور از واژن را می دهد.

بیماری فیستول واژینال ممکن است به دلایل متعددی از جمله آسیب، جراحی، عفونت یا پرتودرمانی یا حتی پس از زایمان ایجاد می‌شود.

سازمان بهداشت جهانی تخمین می‌زند که سالانه 50000 تا 100000 زن در سراسر جهان دچار فیستول واژن می‌شوند. این مشکل در میان زنانی که در کشورهایی با منابع پزشکی محدود زندگی می‌کنند، شایع‌تر است.

این زنان ممکن است زمان زیادی را در زایمان تلف کنند بنابراین فشاری که کودک به دیواره واژن می‌آورد می‌تواند جریان خون به بافت واژن را قطع کرده و منجر به فیستول شود. طبق آمار می‌توان گفت که در حال حاضر حدود 2 میلیون زن در آسیا و جنوب صحرای آفریقا با فیستول واژینال درمان نشده زندگی می‌کنند.

انواع فیستول واژینال و علل بروز آن

بطور کلی باید گفت که اانواع مختلفی از فیستول واژن وجود دارد که نوع آن با محل باز شدن و اتصال ایجاد شده مشخص می شود و می تواند شامل موارد زیر باشد:

• وزیکوواژینال: باز شدن بین واژن و مثانه
• رکتوواژینال: باز شدن بین واژن و رکتوم (قسمت تحتانی روده بزرگ که مدفوع را از بدن خارج می‌کند).
• کولوواژینال: باز شدن بین واژن و کولون
• انترواژینال: باز شدن بین واژن و روده کوچک
• حالب: دهانه بین واژن و لوله ‌هایی (حالب) که ادرار را از کلیه‌ها به مثانه می‌برند.
• مجرای ادرار: باز شدن بین واژن و مجرای ادرار، بخشی از مثانه

علل بروز بیماری فیستول واژن

در این بیماری در واقع کمبود خون رسانی به بافت واژن باعث مرگ بافت می‌شود و یک سوراخ یا فیستول در بافتی که در آن اتفاق افتاده ایجاد می‌شود. این منافذ می‌توانند در عرض چند روز یا در طی چندین سال ایجاد شوند. البته قابل ذکر است که به ندرت فردی با فیستول مادرزادی واژن متولد می‌شود.

علل فیستول واژن عبارتند از:

• زمان طولانی و تاخیر بالا در هنگام زایمان.
• پارگی واژن در هنگام زایمان یا اپیزیوتومی.
• جراحی شکم یا لگن، از جمله زایمان سزارین و هیسترکتومی.
• سرطان در ناحیه لگن، مانند سرطان دهانه رحم یا سرطان روده بزرگ (کولون).
• بیماری‌های التهابی روده IBD مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو.
• عفونت های روده بزرگ مانند دیورتیکولیت.
• پرتودرمانی در ناحیه لگن

علائم بیماری فیستول واژن

علائم رایج بیماری فیستول واژن که ممکن است به نوع خاصی از فیستول اشاره داشته باشد عبارتند از:

1. نشت ادرار و مدفوع
2. ترشحات غیر طبیعی واژن
3. بوی بد در ادرار یا ترشحات واژن
4. عفونت مکرر از جمله عفونت ادراری مکرر
5. درد شکم
6. خونریزی مقعدی یا واژینال
7. آسیب بافتی
8. عفونت‌های کلیه
9. تب
10. کاهش وزن
11. حالت تهوع
12. استفراغ
13. اسهال

تشخیص بیماری فیستول واژن

اغلب برای تشخیص این بیماری پزشک یک معاینه فیزیکی از جمله معاینه لگنی انجام می‌‌دهد و علائم بیمار را ارزیابی کرده و در صورت لزوم برای تشخیص دقیق‌تر از تست‌ها و آزمایش‌های مختلف استفاده می‌کند. تست‌های تشخیصی بیماری فیستول واژن عبارتند از:

• آزمایش کامل خون و آزمایش ادرار برای بررسی عفونت.
• آزمایش رنگ؛ قرار دادن رنگ در رکتوم و بررسی علائم نشت از واژن.
• فیستولوگرافی رادیوگرافی برای تعیین تعداد و اندازه فیستول‌ها.
• اوروگرام با استفاده از سی تی اسکن برای مشاهده واژن و مجاری ادراری بیمار.
• MRI لگن برای مشاهده واژن و رکتوم بیمار.
• سیستوسکوپی برای مشاهده داخل مثانه و مجرای ادرار.
• سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر برای مشاهده رکتوم و قسمت پایینی روده بزرگ (کولون).
• کولونوسکوپی برای بررسی داخل راست روده و تمام روده بزرگ.
• پیلوگرام رتروگراد با استفاده از رنگ تزریقی و اشعه ایکس برای یافتن نشت بین واژن و حالب.

درمان فیستول واژن

بطور کلی نوع درمان بستگی به نوع فیستول دارد. برخی از فیستول‌های کوچک با درمان‌هایی مانند موارد زیر درمان می‌شوند:

• آنتی بیوتیک برای عفونت ها یا داروها برای اختلالات التهابی روده.
• خود سوندگذاری موقت (سوندگذاری متناوب تمیز) برای تخلیه مثانه در حین بهبود فیستول وزیکوواژینال.
• استنت های حالب (استنت های کلیه) برای باز نگه داشتن حالب ها در حین بهبود فیستول حالب واژینال.

اما بطور معمول اکثر افراد مبتلا به فیستول واژن نیاز به جراحی دارند. برای ترمیم فیستول واژن، جراح ممکن است از بافت، بافت آزمایشگاهی یا مش جراحی برای بستن دهانه استفاده کند. طی بررسی‌های صورت گرفته می‌توان گفت که از هر 10 زن 9 نفر پس از جراحی ترمیم فیستول واژن بهبودی کامل پیدا می‌کنند.

مراقبت‌های بعد از جراحی فیستول واژن

مراقبت‌های بعد از جراحی فیستول واژن یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت درمان و پیشگیری از عود فیستول است. پس از عمل، بیماران ممکن است درد خفیف تا متوسط، تورم و ترشح محل جراحی را تجربه کنند که طبیعی است، اما نیاز به مراقبت دقیق دارد. رعایت بهداشت ناحیه تناسلی با استفاده از شوینده‌های ملایم و خشک نگه داشتن محل جراحی از بروز عفونت جلوگیری می‌کند و روند ترمیم بافت‌ها را تسریع می‌کند.

پرهیز از فعالیت‌های سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و ورزش‌های پر فشار به مدت حداقل چهار تا شش هفته توصیه می‌شود. همچنین، جلوگیری از رابطه جنسی تا تأیید کامل پزشک برای محافظت از بخیه‌ها و کاهش احتمال باز شدن محل جراحی ضروری است. مصرف منظم داروهای تجویز شده، شامل آنتی‌بیوتیک‌ها و مسکن‌ها، به کنترل درد و پیشگیری از عفونت کمک می‌کند.

تغذیه مناسب نقش مهمی در بهبودی دارد؛ مصرف مایعات کافی، رژیم غذایی سبک و غذاهای پر فیبر برای جلوگیری از یبوست و کاهش فشار بر ناحیه جراحی توصیه می‌شود. مراجعه منظم به پزشک برای بررسی محل عمل و پیگیری روند درمان، کلید پیشگیری از عود فیستول واژن است. رعایت این مراقبت‌ها باعث ترمیم سریع‌تر، کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی پس از جراحی فیستول می‌شود.

تاثیر فیستول واژن بر زندگی روزمره و روابط جنسی

فیستول واژن علاوه بر مشکلات پزشکی، می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر زندگی روزمره و روابط جنسی زنان داشته باشد. ترشحات غیرطبیعی، بوی ناخوشایند و درد ناحیه تناسلی باعث کاهش اعتماد به نفس و ایجاد اضطراب در فعالیت‌های اجتماعی و شغلی می‌شود. بسیاری از زنان مبتلا از شرکت در فعالیت‌های روزمره، ورزش و حتی کارهای روزمره به دلیل ناراحتی و نگرانی از بروز علائم خودداری می‌کنند.

تاثیر فیستول واژن بر روابط جنسی نیز قابل توجه است. درد هنگام رابطه جنسی، احساس ناراحتی و ترس از نشت ترشحات می‌تواند منجر به کاهش تمایل جنسی و مشکلات در زندگی زناشویی شود. این مسائل روانی و جسمی می‌توانند کیفیت زندگی و روابط عاطفی را تحت تاثیر قرار دهند و منجر به استرس و فشار روانی شوند.

تشخیص و درمان به موقع فیستول واژن، از جمله جراحی یا روش‌های حمایتی، می‌تواند اثرات منفی بر زندگی روزمره و روابط جنسی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. همچنین، مشاوره روانشناختی و آموزش نکات بهداشت شخصی پس از درمان، به بازگشت اعتماد به نفس و بهبود کیفیت روابط کمک می‌کند.

در پایان

همانطور که گفته شد، بیماری فیستول واژینال یک شکاف غیر طبیعی بین واژن و سایر اندام‌های مجاور لگن از جمله مثانه یا راست روده است. فیستول انواع مختلفی داشته و می‌تواند عوارض زیادی مانند نشت ادرار و مدفوع، ترشحات غیر طبیعی واژن، آسیب بافتی، عفونت کلیه و سایر علائم تحریک کننده ایجاد کند.