درمان افتادگی مثانه به همراه بررسی انواع درجه افتادگی مثانه و علت های سیستوسل در زنان؛ یکی از مشکلاتی که شاید برخی از زنان با آن درگیر باشند، مشکل افتادگی مثانه است، مثانه عضوی تو خالی در ناحیه لگن است که دیوار جلویی واژن به عنوان محافظ از آن عمل میکند تا مشکلی برای این قسمت پیش نیاید.
به طور کلی مثانه مخزنی برای نگهداری ادرار است که پس از پر شدن حس نیاز به دفع ادرار در بدن پدیدار میشود که در طی همین عمل ادرار از پیشاب بیرون میریزد. اگر مدت زمان زیادی ادرار را در مثانه نگهداریم و یا دیواره واژن آسیب ببیند افتادگی مثانه رخ میدهد.
دیواره واژن بر اثر افزایش سن، بارداری و زایمانهای متعدد، جراحیهای ناحیه لگن همچون هیسترکتومی ممکن است آسیب ببیند که همین امر موجب افتادن مثانه به درون واژن میشود و درد را به همراه دارد.
حال در ادامه این مقاله درباره درمان افتادگی مثانه و درجات مختلف آن میپردازیم تا بتوانید اطلاعات مفیدی را در این زمینه بدست آورید همچنین اگر نیاز به دریافت مشاوره رایگان دارید، می توانید از طریق شماره تلفن 09107661244 با جراح و متخصص زنان، زایمان و زیبایی، دکتر نرمین کریسانی در ارتباط باشید.
افتادگی مثانه چیست؟
در شرایط طبیعی، مثانه توسط عضلات کف لگن محافظت می شود اما هنگامی که این عضلات کشیده شده یا ضعیف شوند، مثانه ممکن است از این لایه عضلات بگذرد و به درون واژن بیفتد. در موارد شدید بیماری، مثانه ممکن است از دهانه واژن بیرون بزند. افتادگی مثانه در زنان رایج است.
حال در ادامه درباره انواع افتادگی مثانه در زنان توضیحات کاملی را ارائه میدهیم ولی به طور کلی افتادگی مثانه به 4 درجه اصلی تقسیم میشود که هر کدام نیز درمان خاص خود را دارد.
انواع افتادگی مثانه
افتادگی مثانه که به آن پرولاپس مثانه یا پایین افتادگی مثانه و سیستوسل هم گفته می شود به چهار دسته بر اساس میزان افتادگی مثانه درون واژن تقسیم میشود:
- درجه 1 (خفیف): تنها بخش کوچکی از مثانه درون واژن افتاده است
- درجه 2: مثانه به میزان بیشتری فرو افتاده است و تا نزدیکی دهانه واژن رسیده است.
- درجه 3 (شدید): مثانه از دهانه واژن بیرون زده است.
- درجه 4 (کامل): کل مثانه به طور کامل از واژن بیرون زده است که معمولا همراه با دیگر افتادگی های اندام ناحیه لگن (افتادگی رحم، رکتوسل، انتروسل) همراه است.
بیشتر بخوانید: جوانسازی واژن
جدول مقایسه روشهای درمان افتادگی مثانه بر اساس شدت بیماری
در ادامه جدولی را برای شما تهیه و نگارش کردهایم که روش های درمان افتادگی مثانه و سیستوسل را به طور کامل با هم مورد بررسی قرار بدیم.
| شدت افتادگی مثانه | روش درمان افتادگی مثانه | توضیح کوتاه | مزایا | معایب |
|---|---|---|---|---|
| خفیف (درجه 1) | ورزش کگل، اصلاح سبک زندگی | تقویت عضلات کف لگن و کاهش فشار روی مثانه | بدون جراحی، کمهزینه، قابل انجام در خانه | نیاز به استمرار و پیگیری طولانیمدت |
| متوسط (درجه 2) | پساری واژینال، فیزیوتراپی کف لگن | حمایت مکانیکی از مثانه و تقویت عضلات نگهدارنده | غیرجراحی، مناسب برای بانوان مسن یا پرخطر | نیاز به مراقبت منظم و تنظیم پساری |
| شدید (درجه 3 و 4) | جراحی ترمیمی (کولپورافی یا لاپاروسکوپی) | بازسازی بافتهای نگهدارنده و بازگرداندن مثانه به جای اصلی | اثر درمانی بالا، رفع بیاختیاری و فشار لگن | احتمال عوارض جراحی و نیاز به نقاهت چند هفتهای |
| موارد همراه با عفونت | درمان عفونت، سپس روش ترکیبی | رفع عفونت و اصلاح ساختاری همزمان | بهبود عملکرد مثانه و کاهش التهاب | نیاز به پیگیری پزشکی دقیق |
علل افتادگی مثانه
عواملی که معمولا منجر به افتادگی مثانه می شوند، عواملی هستند که موجب ضعیف شدن عضلات کف لگن میشوند که مثانه، پیشاب، رحم و رکتوم را محافظت میکنند. هر کدام دلیلی دارند و در ادامه به بیان این دلایل می پردازیم:
- بارداری و زایمان طبیعی: این مورد شایع ترین علت افتادگی مثانه است. روند زایمان طبیعی و سزارین فشار زیادی را به بافت و عضلات واژن وارد میکند که محافظت کننده مثانه هستند.
- بالا رفتن سن: افزایش سن نیز میتواند منجر به تضعیف این عضلات شود.
- یائسگی: استروژن هورمونی است که به حفظ قدرت و سلامت بافت های محافظت کننده واژن کمک میکند و پس از یائسگی دیگر تولید نمیشود.
- سابقه جراحی در ناحیه لگن مانند هیسترکتومی (با روشهای مختلف هیسترکتومی و عوارض آنها آشنا شوید)
- دیگر عواملی که موجب افزایش فشار در ناحیه شکم شده و منجر به افزایش فشار بر روی عضلات کف لگن می شوند و شامل بیماری مزمن انسدادی ریه، چاقی، یبوست و وزنه برداری سنگین هستند.
مقاله مرتبط: از افتادگی رحم و روش های درمان آن چه می دانید؟
علائم و نشانه های افتادگی مثانه
اولین علامتی که زنان دچار افتادگی مثانه معمولا متوجه می شوند و نسبت به درمان افتادگی مثانه اقدام میکنند، احساس فشار در واژن یا مثانه است. دیگر علائم افتادگی مثانه شامل موارد زیر هستند:
- احساس ناراحتی یا درد در ناحیه لگن، زیر شکم و در هنگام نشستن
- بیرون زدن بافت از واژن
- ورم قابل لمس واژن
- دشواری در ادرار
- احساس خالی نشدن مثانه درست پس از ادرار
- نشت ادرار در هنگام عطسه یا سرفه
- عفونت مکرر مثانه
- رابطه جنسی دردناک
- بی اختیاری ادرار در حین رابطه جنسی
- کمر درد
در هنگام ابتلا به افتادگی خفیف مثانه ممکن است علائم بالا مشهود نباشند و باید قبل از ابتلا به درجات شدیدتر همه موارد و علائم را حتی جزئی، مورد بررسی قرار داد.
برای درمان افتادگی مثانه چه هنگامی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هر فردی که متوجه علائم افتادگی مثانه شود باید به پزشک مراجعه کند. افتادگی مثانه معمولا همراه با افتادگی دیگر اندام های درون لگن مانند افتادگی رحم است. از این رو، درمان به موقع برای ارزیابی و اجتناب از علائم مشکل ساز ناشی از تضعیف بافت و عضلات در واژن توصیه می شود. افتادگی اندام به خودی خود بهبود نمی یابند و ممکن است در طی زمان بدتر شوند.
درمان های متعددی برای درمان افتادگی مثانه وجود دارد. درمان افتادگی مثانه به دو نوع بدون جراحی و با جراحی تقسیم میشود که خود روش درمان افتادگی مثانه بدون جراحی به دسته بندی های مختلف تقسیم میشود؛ البته برخی از افراد به دنبال درمان افتادگی مثانه در خانه و یا درمان خانگی افتادگی مثانه هستند که در این مقاله به آن نیز میپردازیم.
تشخیص افتادگی مثانه و سیستوسل
- معاینه اندام تناسلی و ناحیه لگن زنان معمولا برای تشخیص افتادگی مثانه لازم است. علاوه بر این ممکن است از شما خواسته شود تا سرفه کرده یا خم شوید تا وسعت افتادگی مثانه شما مشخص شود و همچنین معلوم شود که آیا دچار بی اختیاری ادرار هستید یا خیر.
- در موارد با علائم کمتر، ممکن است پزشک انجام سیستوگرافی (عکس برداری از مثانه با اشعه ایکس) را برای شما تجویز کند.
- پس از تشخیص، پزشک اعصاب، عضلات و شدت ادرار را معاینه می کند تا تصمیم به انتخاب روش درمانی بگیرد.
- آزمایش یورودینامیک یا تست عصب مثانه نیز ممکن است تحت نظر پزشک انجام شود. این آزمایش شدت و حجم ادرار درون مثانه را می سنجد و همچنین عملکرد پیشاب را بررسی می کند.
- سیستوسکوپی (نگاه درون مثانه از طریق یک لوله) نیز ممکن است برای تصمیم گیری بر سر روش درمانی انجام شود. سیستوسکوپی معمولا عوارض کمی دارد و برای اکثر افراد قابل تحمل است.
درمان افتادگی مثانه بدون جراحی
درمان غیر جراحی افتادگی مثانه شامل مدیریت محتاطانه علائم و استفاده از دستگاه های مکانیکی است.
- درمان افتادگی مثانه با ورزش قابل انجام است. تمرینات کگل از درمان های مدیریت افتادگی مثانه هستند. هدف این درمان کاهش علائم، ممانعت از بدتر شدن افتادگی اندام درون لگن و اجتناب و به تاخیر انداختن جراحی است.
- درمان یبوست
- کنار گذاشتن دخانیات
- کاهش وزن
- پساری ها به طور رایج در افرادی به کار می روند که قادر به انجام جراحی نیستند یا انجام جراحی برای آنها ضروری نیست. اگر واژن بسیاری عریض یا کوتاه باشد، پساری ممکن است به خوبی جا نیفتد. عوارض پساری شامل فرو رفتن پساری در واژن، درد ناحیه لگن، ترشحات واژن، بی اختیاری اداری، مشکلاتی در حین ادرار کردن و حرکات روده است.
بیشتر بخوانید: مزیت های ورزش کگل برای زنان
چه داروهایی برای درمان افتادگی مثانه به کار می روند؟
درمان جایگزین هورمونی استروژن می تواند به بدن برای تقویت عضلات درون و حول واژن کمک کند البته مصرف استروژن در افراد مبتلا به سرطان رحم یا سرطان تخمدان ممنوع است. معمولا تخمدان ها پس از یائسگی تولید استروژن را متوقف می کنند و در نتیجه عضلات واژن ضعیف می شوند.
در موارد خفیف افتادگی مثانه، استروژن ممکن است برای از بین بردن علائم افتادگی مثانه مانند ضعف عضلات واژن و بی اختیاری ادراری تجویز شود. برای موارد شدیدتر افتادگی مثانه، استروژن درمانی همراه با درمان های دیگر به کار می رود.
استروژن را می توان به صورت خوراکی به شکل قرص مصرف کرد یا کرم های حاوی استروژن را به کار برد. کرم تاثیر موضعی دارد و بر کل سیستم بدن تاثیر نمی گذارد از این رو به نسبت قرص خوراکی، داروی بهتری است اما مصرف استروژن به هر شکلی بدون تجویز و نظارت پزشک مجاز نیست. استعمال استروژن در ناحیه واژن و پیشاب به صورت موضعی می تواند در کاهش علائم تکرر ادرار و نیاز فوری به ادرار کردن موثر باشد.
بیشتر بخوانید: درمان بی اختیاری ادرار در زنان
جراحی افتادگی مثانه چه زمانی لازم است؟
افتادگی های شدید مثانه را نمی توان با پساری واژینال یا تمرینات کگل و کاهش وزن مدیریت کرد و معمولا نیاز به جراحی برای حل مشکلات ناشی از موارد شدید این بیماری وجود دارد. بسته به شدت افتادگی مثانه و تاثیر این افتادگی بر دیگر اندام ها، انواع متفاوتی جراحی وجود دارد. جراحی افتادگی مثانه معمولا از طریق واژن انجام می شود و هدف تثبیت مثانه در محل صحیح آن است.
افتادگی مثانه با ایجاد برشی در دیواره واژن ترمیم می شود. ناحیه دچار افتادگی ترمیم شده و دیواره واژن برای محافظت از مثانه تقویت می شود که این تقویت با استفاده از بافت های خود فرد یا با استفاده از پیوندهایی انجام می شود که می توانند بیولوژیک (استفاده از دیگر بافت ها) یا مصنوعی (برای مثال مش) باشند. اگر فرد دچار بی اختیاری ادراری باشد این مشکل نیز اصلاح می شود.
بسته به شیوه جراحی، می توان از بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی استفاده کرد. بیشتر زنان همان روز جراحی مرخص میشوند.
مواد متعددی برای تقویت ضعف عضلات لگن مرتبط با افتادگی مثانه مورد استفاده قرار می گیرند. دکتر کریسانی برای شما مزایا، عوارض و ریسک های بالقوه هر یک از این مواد را توضیح می دهد و همچنین شیوه جراحی را نیز برای قبل از انجام آن توضیح می دهد.
نکات مهم درمان خانگی افتادگی مثانه
در مراحل ابتدایی افتادگی مثانه، رعایت چند نکته ساده در خانه میتواند روند پیشرفت بیماری را بهطور چشمگیری کند کند. تمرینات روزانه کف لگن، بهویژه ورزش کگل، یکی از مؤثرترین راهکارها در درمان خانگی افتادگی مثانه است، زیرا باعث تقویت بافتهای نگهدارنده مثانه و رحم میشود. کنترل وزن و پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین نیز فشار وارده بر لگن را کاهش میدهد و به پایداری مثانه کمک میکند.
مصرف فیبر کافی و نوشیدن آب به میزان مناسب مانع از یبوست میشود، که یکی از عوامل تشدیدکننده افتادگی است. در کنار این موارد، ایجاد عادت ادرار کردن منظم و تخلیه کامل مثانه از تجمع فشار در ناحیه لگن جلوگیری میکند. در برخی بیماران، استفاده از پساری واژینال به عنوان روش غیرجراحی و خانگی در درمان سیستوسل مؤثر است و از افتادگی بیشتر پیشگیری میکند.
پرهیز از سیگار، مدیریت سرفههای مزمن و انجام حرکات کششی سبک در طول روز نیز توصیه میشود تا فشار داخل شکم کاهش یابد. این نکات مراقبتی ساده، اگر بهطور منظم انجام شوند، میتوانند در کنار درمانهای پزشکی نقش مهمی در کنترل و درمان خانگی افتادگی مثانه و بهبود کیفیت زندگی ایفا کنند.
عوارض عمل افتادگی مثانه
عوارض عمل افتادگی مثانه شامل موارد زیر هستند:
- خونریزی
- عفونت
- درد
- بی اختیاری ادراری
- برگشت افتادگی مثانه
- مشکلاتی در حین ادرار کردن
- آسیب به مثانه
هزینه عمل افتادگی مثانه
هزینه درمان جراحی افتادگی مثانه بستگی به شیوه اجرایی، مدت بستری در بیمارستان و وجود دیگر بیماری های مرتبط با افتادگی مثانه از جمله افتادگی دیگر اندام لگنی دارد. برای دانستن هزینه دقیق جراحی افتادگی مثانه، می توانید با مراجعه به مطب خانم دکتر کریسانی و معاینه توسط ایشان از هزینه این جراحی آگاه شوید و همچنین تمام سوالات خود را درباره جراحی افتادگی مثانه از طریق شماره تلفن 09107661244 بپرسید و مشاوره رایگان دریافت کنید.
بهبودی پس از عمل افتادگی مثانه
پس از انجام جراحی افتادگی رحم، زنان معمولا شش هفته پس از انجام جراحی می توانند کارهای عادی خود را از سر بگیرند.
جدیدترین درمان های افتادگی مثانه
درمان هایی مانند تحریک الکتریکی و بیوفیدبک نیز می توانند برای شناسایی و تقویت عضلات درون لگن به کار روند به ویژه در کسانی که تمرینات تقویت عضلات لگن در آنها موثر نبوده است.
- تحریک الکتریکی: پزشک پروبی را بر روی عضلات مورد نظر در واژن یا در کف لگن قرار می دهد. پروب به دستگاهی متصل است که جریان های الکتریکی کمی را به عضلات منتقل می کند که موجب انقباض عضلات می شوند. این انقباضات موجب تقویت عضلات می شود.
- بیوفدبک: سنسوری برای نظارت بر فعالیت عضله درون واژن و کف لگن به کار می رود. پزشک ممکن است تمریناتی را برای تقویت این عضلات توصیه کند. این تمرینات می تواند به تقویت عضلات برای کاهش و از بین بردن علائم مرتبط با افتادگی مثانه کمک کنند و پزشک می تواند تشخیص دهد که آیا این تمرینات برای عضلات مورد نظر مفید هستند یا خیر.
آیا پس از درمان افتادگی مثانه دوباره باید به پزشک مراجعه کرد؟
پس از انجام درمان، بیمار باید به طور مرتب توسط پزشک معاینه شوند تا وضعیت وی مورد بررسی قرار گیرد. برای ممانعت از عفونت، پساری ها بعد از مدت تعیین شده توسط پزشک باید برداشته شده و تمیز شوند.
راه های پیشگیری از افتادگی مثانه
- رژیم غذایی پر فیبر و مصرف روزانه مایعات می تواند به کاهش ریسک ابتلا به یبوست کمک کند که خود یکی از عوامل افتادگی مثانه است.
- در صورت ابتلا به یبوست مزمن باید به پزشک مراجعه کرد تا احتمال افتادگی مثانه کاهش یابد.
- وزنه برداری سنگین نیز با افتادگی مثانه مرتبط است و باید از آن دوری کرد.
- اضافه وزن نیز یکی عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به افتادگی مثانه است. کاهش وزن می تواند به جلوگیری از این مشکل کمک کند.
جمع بندی و کلام آخر
در جمعبندی باید گفت که درمان افتادگی مثانه یا همان درمان سیستوسل تنها به جراحی محدود نمیشود؛ بلکه ترکیبی از سبک زندگی سالم، تمرینات هدفمند و درمانهای پزشکی است که میتواند بهترین نتیجه را ایجاد کند. آگاهی از علائم اولیه و مراجعه بهموقع به پزشک، از پیشرفت بیماری و بروز مشکلاتی مانند بیاختیاری ادرار جلوگیری میکند.
انجام تمرینات کف لگن، کنترل وزن و رعایت توصیههای بهداشتی از مؤثرترین راهکارها برای حفظ سلامت دستگاه ادراری لگنی هستند. انتخاب نوع درمان باید متناسب با شدت افتادگی، سن و شرایط جسمی بیمار انجام گیرد.
جهت دریافت مشاوره رایگان و راهنمایی بیشتر همواره در ساعات اداری مطب میتوانید از طریق شماره تلفن 09107661244 با دکتر نرمین کریسانی در ارتباط باشید.