زایمان زودرس چیست و چگونه میتوان از آن جلوگیری کرد؟ زایمان زودرس هنگامی اتفاق میافتد که بارداری پیش از ۳۷ هفته به پایان برسد. این نوع زایمان میتواند مشکلاتی همچون کمبود وزن و مشکلات تنفسی را برای نوزاد ایجاد کند. از علائم زایمان زودرس میتوان به فشار در ناحیه لگن، درد کمر و انقباضات منظم اشاره کرد.
پزشکان جهت پیشگیری از زایمان زودهنگام از روش هایی همچون استراحت، مایعات وریدی و داروهای آرامبخش استفاده میکنند. به منظور پیشگیری از زایمان زودهنگام و عوارض احتمالی آن برای مادر و جنین، باید زیر نظر پزشک متخصص زنان و زایمان دوران بارداری خود را سپری کنید.
همچنین اگر نیاز به دریافت مشاوره رایگان در این زمینه دارید همواره میتوانید روی کمک دکتر نرمین کریسانی حساب کنید و از طریق شماره تلفن 09107661244 با ایشان در ارتباط باشید.
بیشتر بخوانید: معیار انتخاب متخصص زنان و زایمان
زایمان زودرس چیست؟
زایمان زودرس به زایمانی گفته میشود که طی آن انقباضات منظم موجب باز شدن دهانه رحم بعد از هفته ۲۰ و پیش از هفته ۳۷ بارداری میشود. این نوع زایمان موجب تولد نوزاد نارس میشود. معمولا این نوزادان دچار کمبود وزن و مشکلات تنفسی هستند. با این حال در اکثر موارد امکان توقف زایمان زودرس وجود دارد تا جنین برای رشد در رحم زمان بیشتری داشته باشد.
پزشک برای به تاخیر انداختن زایمان روش های گوناگونی را پیشنهاد میکند. گاهی اوقات به علت برخی شرایط پزشکی احتمال دارد پزشک زایمان را زودتر از زمان مقرر انجام دهد. به عنوان مثال هنگامی که جان مادر در خطر است و یا مشکلاتی مانند جدا شدن جفت، فشار خون بالا، رشد ناکافی جنین و غیره وجود داشته باشد احتمال دارد زایمان زودتر انجام گردد.
بیشتر بخوانید: بی اختیاری ادرار بعد از زایمان
علائم زایمان زودرس
زایمان پیش از موعد با علائم گوناگونی مشاهده میشود که شایع ترین علائم زایمان زودرس در زنان شامل موارد زیر میگردد.
- کمردرد غیرممتد یا ممتد به خصوص در ناحیه پایین کمر
- احساس انقباض یا سفت شدن مکرر شکم
- احساس فشار در ناحیه پایین شکم و لگن
- گرفتگی های خفیف شکم
- خونریزی خفیف یا لکهبینی از واژن
- جریان مداوم یا ترشح مایعات بعد از پاره شدن کیسه اطراف جنین
- گرفتگی در ناحیه پایینی شکم یا گرفتگی مانند زمان قاعدگی
- افزایش ترشحات واژن
- افزایش فشار بر لگن یا واژن
- علائم مشابه آنفولانزا مانند اسهال، استفراغ و آبریزش
آزمایشات و تست ها برای پیشبینی خطر
پزشک برای تشخیص زایمان پیش از موعد یا زایمان زودرس تاریخچه پزشکی و علائم بیمار را بررسی میکند. اگر بیمار انقباضات رحم و همچنین باز شدن دهانه رحم پیش از هفته ۳۷ بارداری را داشته باشد، انجام آزمایشات و تست های زیر را تجویز میکند.
- معاینات لگنی: پزشک رحم را از نظر حساسیت و سفتی بررسی کرده و سعی میکند از پارگی کیسه آب و همچنین پوشاندن دهانه رحم به وسیله جفت مطمئن شود.
- سونوگرافی: پزشک به کمک سونوگرافی موقعیت جنین، طول دهانه رحم و مشکلات احتمالی در مایع آمنیوتیک (اطلاعات بیشتر) یا جفت را بررسی میکند.
- مانیتورینگ رحم: پزشک متخصص به کمک این روش فاصله و مدت زمان انقباضات رحم را اندازهگیری خواهد کرد.
- آزمایشات آزمایشگاهی: پزشک جهت بررسی عفونت، نمونهبرداری از واژن را تجویز میکند. وجود ماده ای به نام فیبرونکتین در آزمایش نشاندهنده شروع زایمان خواهد بود. همچنین آزمایش ادرار جهت شناسایی باکتری ها تجویز میگردد.
روش های درمان و تاخیر زایمان
در صورت داشتن احتمال زایمان زودرس ممکن است برای کاهش سرعت روند زایمان یا متوقف کردن آن پزشک روش های گوناگونی همچون تزریق آمپول، قرص جلوگیری از زایمان زودرس و پیش از موعد، سولفات منزیم و نیفدیپین را پیشنهاد کند که در ادامه درباره هر یک توضیحاتی را برای شما تهیه و تنظیم کردهایم.
تزریق آمپول برای جلوگیری از زایمان زودرس
پروژسترون نوعی آمپول جلوگیری از زایمان زودرس است. این آمپول حاوی هورمون پروژسترون بوده و از انقباضات رحم جلوگیری میکند. در واقع این آمپول از بارداری حمایت کرده و با حفظ پوشش رحم احتمال زایمان را کاهش خواهد داد. معمولا این دارو برای بانوانی که در معرض خطر بالا برای زایمان زودهنگام هستند، تجویز میشود.
قرص جلوگیری از زایمان زودرس
هدف پزشکان از تجویز قرص، متوقف نمودن زایمان و ایجاد فرصت بیشتر جهت رشد جنین است. از جمله قرص هایی که جهت درمان این نوع زایمان تجویز میشوند عبارتند از:
- توکولیتیک ها: این قرص جلوگیری از زایمان زودرس انقباضات را تا حداکثر ۴۸ ساعت متوقف میکند تا زایمان به تعویق بیفتد.
- کورتیکواستروئیدها: این دارو به توسعه ریه ها، مغز و اندام گوارشی جنین پیش از تولد کمک میکند. معمولا این دارو بین هفته ۲۴ الی ۳۴ بارداری تجویز میگردد.
سولفات منیزیم
پزشک این دارو را برای تزریق وریدی و به منظور کاهش خطر مشکلات حرکتی و فلج مغزی تجویز میکند. اگر پیش از هفته ۳۲ باشید و طی ۲۴ ساعت آینده خطر زایمان شما را تهدید کند، این دارو توسط پزشک تجویز میشود.
نیفدیپین
در صورتی که پیش از موعد دچار گرفتگی ها و انقباضات رحم شوید، ممکن است این دارو جهت کاهش و توقف انقباضات تجویز شود. این دارو با مسدود نمودن ورود کلسیم به سلول های عضلانی رحم موجب کاهش انقباضات و زایمان زودهنگام خواهد شد.
مراقبت های پیشگیرانه در زایمان پیش از موعد
مراقبت های پیشگیرانه در زایمان زودهنگام شامل موارد زیر می شود.
- در طول دوره بارداری ارتباطتان با پزشک را قطع نکنید.
- جهت جلوگیری از بیمار شدن، مراقب سلامتی خود باشید.
- از مصرف خودسرانه هر گونه داروی شیمیایی یا گیاهی اجتناب فرمایید.
- از قطع کردن خودسرانه مکمل های تجویز شده توسط پزشک بپرهیزید.
- یک رژیم غذایی سالم و مناسب داشته باشید.
- از نزدیکی و رابطه جنسی در ماه آخر بارداری اجتناب فرمایید.
- پیادهروی منظم داشته باشید.
- وزن طبیعی خود را حفظ کنید.
- ورزش های ویژه بارداری را زیر نظر پزشک انجام دهید.
- از مصرف سیگار و سایر دخانیات بپرهیزید.
عوارض احتمالی زایمان نارس برای نوزاد
عوارض احتمالی زایمان زودرس برای نوزادان نارس شامل موارد زیر میگردد.
- مشکلات تنفسی
- مشکلات قلبی مانند فشار خون پایین و مجرای شریانی باز
- مشکلاتی مغزی مانند خونریزی مغزی
- مشکل در کنترل دمای بدن
- مشکلات خونی ماند یرقان و کمخونی
- مشکلات گوارشی مانند انتروکولیت نکروزان
- مشکلات مربوط به متابولیسم بدن مانند پایین بودن سطح قند خون
- مشکلات سیستم ایمنی
- افزایش خطر ابتلا به ذاتالریه و سایر بیماری ها
زایمان زودرس در چه هفته ای خطرناک است
زایمان زودرس یکی از مهمترین دغدغههای دوران بارداری است و میتواند سلامت نوزاد را به خطر بیندازد. این نوع زایمان زمانی اتفاق میافتد که رحم قبل از هفته ۳۷ بارداری شروع به انقباض کرده و روند تولد آغاز شود. هر چه این زمان زودتر از ۳۷ هفته باشد، خطرات نوزاد بیشتر میشود؛ بهویژه در هفتههای ۲۴ تا ۳۲ که زایمان زودرس شدید تلقی شده و نیاز به مراقبتهای ویژه در بخش NICU دارد.
پزشکان معمولا برای تشخیص خطر زایمان زودرس در هفتههای اولیه، علائم مانند درد شدید شکم، انقباضهای منظم و خونریزی جزئی را بررسی میکنند. شناسایی زودهنگام این علائم میتواند فرصت کافی برای تجویز داروهای تاخیرزایمان و اقدامات پیشگیرانه فراهم کند.
مطالعات نشان دادهاند که نوزادانی که قبل از هفته ۳۴ متولد میشوند، احتمال مشکلات تنفسی و سیستم ایمنی ضعیف دارند. به همین دلیل اطلاع مادران از اینکه زایمان زودرس در چه هفتهای خطرناک است اهمیت حیاتی دارد و باعث میشود برنامه مراقبتی دقیقتری توسط تیم پزشکی اجرا شود. تشخیص و مداخله بهموقع میتواند نتایج سلامت نوزاد را بهطور چشمگیری بهبود دهد و خطرات مرتبط با زایمان زودرس را کاهش دهد.
برای جلوگیری از زایمان زودرس چه بخوریم
تغذیه نقش مهمی در کاهش خطر زایمان زودرس دارد و میتواند سلامت مادر و جنین را بهبود دهد. مصرف مواد غذایی غنی از آهن، کلسیم و ویتامین D باعث تقویت سیستم ایمنی و استحکام استخوانها میشود و احتمال شروع زودهنگام انقباضات رحمی را کاهش میدهد. منابع پروتئینی سالم مانند گوشت سفید، ماهی و حبوبات به رشد مناسب جنین کمک کرده و ریسک زایمان زودرس در هفتههای اولیه را کمتر میکنند.
غذاهای حاوی اسید فولیک و ویتامینهای گروه B، مانند سبزیجات برگسبز و غلات کامل، علاوه بر پیشگیری از نقصهای مادرزادی، باعث بهبود سلامت جفت و کاهش انقباضات غیرطبیعی میشوند. نوشیدن آب کافی و حفظ هیدراتاسیون بدن نیز برای کاهش تحریک رحم ضروری است.
مطالعات نشان دادهاند که کاهش مصرف قند و چربیهای اشباع شده و جایگزینی آنها با چربیهای مفید مانند روغن زیتون و آجیل، میتواند روند رشد جنین را طبیعی نگه دارد و خطر زایمان زودرس شدید را کاهش دهد. ترکیب این الگوی غذایی با مراقبتهای پزشکی منظم، بهترین راه برای محافظت از مادر و نوزاد است و به ایجاد بارداری سالم و کمخطر کمک میکند.
نگاه کلی به موضوع زایمان زودرس و پیشگیری از آن
در صورتی که زایمان قبل از هفته ۳۷ بارداری یا 8 ماهگی جنین در شکم مادر اتفاق بیفتد، به آن زایمان زودرس میگویند. زایمان زودهنگام میتواند سبب تولد نوزادی نارس شود و خطراتی را در پی داشته باشد. اگر شما هم در معرض خطر زایمان زودهنگام قرار دارید، باید در وهله اول یک پزشک باتجربه و حاذق همچون دکتر نرمین کریسانی را انتخاب کنید.
طی دوره بارداری خود باید همواره تحت نظر پزشک متخصص باشید تا در صورت بروز هر گونه مشکل پزشک بتواند اقدامات درمانی لازم برای حفظ جان مادر و جنین را انجام بدهد. همچنین اگر نیاز به دریافت مشاوره رایگان دارید از طریق شماره تلفن 09107661244 با دکتر کریسانی در ارتباط باشید.